Muzeum Morskie

Podstawową grupę zgromadzonych zbiorów Działu Morskiego stanowią obiekty techniczne. Są to przede wszystkim okrętowe urządzenia pokładowe, elementy konstrukcyjne statków, wyposażenie bosmańskie a także urządzenia napędowe. Kolejną grupę stanowią przyrządy i pomoce nawigacyjne, w tym zbiór historycznych i współczesnych map morskich oraz urządzenia łączności radiowej.
Znaczącą część zbiorów stanowią modele redukcyjne jednostek pływających, na które składają się: statki handlowe, portowy i pomocniczy tabor pływający oraz okręty i statki historyczne. Zbiory Działu Morskiego prezentowane są na dwóch wystawach stałych "Dzieje żeglugi na Bałtyku od VIII do XIX w." i "Polska na morzu w latach 1920 - 1945".
Początki Działu sięgają 1950 roku - powstał wówczas w Muzeum Pomorza Zachodniego Dział Marynistyczny. Podczas reorganizacji Muzeum w 1955 roku utworzono z połączenia kilku dotąd wyodrębnionych organizacyjne komórek Dział Morski. W ramach jego struktur funkcjonowały: pracownia historyczna zajmująca się szeroko pojętą problematyką morską, archiwum okrętowej dokumentacji technicznej, pracownia konserwacji drewna i metali oraz pracownia modelarska. W ramach Działu funkcjonowały też gabinety etnograficzny i przyrodniczy. Obecna organizacja Działu Morskiego ukształtowana została w 1972 roku - obejmuje pracownię historyczną i modelarską.

Muzeum Sztuki Dawnej

Zbiory Działu Sztuki Dawnej obejmują kolekcje rzeźby, malarstwa, grafiki, rysunków, rzemiosła artystycznego oraz militariów z okresu od wczesnego średniowiecza do II wojny światowej. Kolekcja rzeźby średniowiecznej obejmuje przede wszystkim dzieła z obszaru Pomorza Zachodniego, w tym m.in. kapitele kolumn z klasztoru cysterskiego w Kołbaczu (XII/XIII w.) i krucyfiks z katedry w Kamieniu Pomorskim (XII w.).
Do najważniejszych obiektów z kolekcji malarstwa należą: portret księcia Filipa I Lucasa Cranacha Mł. (1541- na zdjęciu), ołtarz Davida Redtela z kościoła farnego w Gryfinie (1580), genealogia książąt pomorskich Corneliusa Crommeny'ego (1598) czy portret państwa Hirschfeldtów Lovisa Corintha. W zbiorach grafiki i rysunków największe znaczenie mają dzieła związane z Pomorzem Zachodnim (w tym widoki i mapy) oraz prace artystów z włoskiej rodziny Tiepolo. W różnorodnym zbiorze rzemiosła artystycznego najwspanialsze są klejnoty i stroje ostatnich książąt Pomorza Zachodniego (XVI/XVII w.), znalezione w krypcie grobowej Gryfitów w 1946 roku. Nieeksponowany obecnie zbiór militariów - z przewagą broni palnej - obejmuje okres od XIII do XX w.
Obiekty ze zbiorów Działu Sztuki Dawnej są eksponowane na wystawach stałych: "Sztuka romańska na Pomorzu Zachodnim XIII-XIV w.", "Sztuka gotycka XIV-XVI w.", "Pomorska sztuka sakralna XVI-XVII w.", "Rzemiosło artystyczne XVIII-XIX w.", "Stare srebra" oraz "Mecenat artystyczny książąt Pomorza Zachodniego XVI-XVII w."
Zbiory sztuki dawnej stanowiły podstawę zorganizowanego w 1945 roku. Muzeum Miejskiego, pozostając w gestii utworzonego wówczas Działu Sztuki. Pierwotnie składały się obiektów pochodzących z dawnych niemieckich Muzeów (Miejskiego i Krajowego), które częściowo przetrwały wojnę (sukcesywnie powiększane dzięki zakupom oraz darowiznom). W 1971 roku w miejsce dotychczasowego Działu Sztuki utworzono dwa nowe: Sztuki Dawnej oraz Współczesnej, przyjmując jako umowną granicę rok 1945. Zbiory Działu eksponowane są obecnie przede wszystkim w gmachu Galerii Sztuki Dawnej MNS (Staromłyńska 27), a także na wielu wystawach w pozostałych budynkach Muzeum.

Muzeum Archeologii
Liczne zbiory zabytków archeologicznych (od pradziejów po XVI/XVII wiek), obejmujące
kilkadziesiąt tysięcy pozycji inwentarzowych, oraz zasoby archiwalne pozostające pod opieką Działu Archeologii są owocem zainteresowań kolekcjonerskich XIX-wiecznych miłośników pomorskich starożytności, a przede wszystkim badań terenowych wielu archeologów zajmujących się problematyką Pomorza Zachodniego. Ze zbiorów, w ramach udostępniania, wymiany i współpracy naukowej oraz wystawienniczej, korzystają archeolodzy polscy i zagraniczni.
Znacząca część muzealiów pochodzi z różnorodnych badań terenowych pracowników Działu Archeologii. Niemal od początku działalności prowadzone były badania wykopaliskowe na różnych stanowiskach (osady, cmentarzyska, grodziska, miasta) pradziejowych i wczesnośredniowiecznych, a dokonane odkrycia, choćby w Cedyni, Czarnowsku, Dziedzicach, Grzybnicy, Kocierzy, Lubieszewie, Tanowie czy Ustowie, na stałe zagościły w literaturze archeologicznej. Wyniki badań są przedmiotem licznych opracowań, publikowanych m.in. w wydawnictwach MNS.
W 1946 roku w ówczesnym Muzeum Miejskim w Szczecinie powołano do życia Dział Prehistorii, którego kustoszem został mgr Tadeusz Wieczorowski. W 1955 roku w ramach reorganizacji Muzeum Pomorza Zachodniego Dział otrzymał obecną nazwę. Wkrótce też zyskał stałą siedzibę w wyremontowanym gmachu przy ul. Staromłyńskiej 27, gdzie zorganizowano magazyny i pracownie. Do 1985 roku Dział Archeologii, w powiązaniu z osobą Dyrektora Muzeum - prof. dr. hab. Władysława Filipowiaka, wypełniał, poza podstawowymi działaniami, czynności związane z ochroną konserwatorską zabytków archeologicznych. W jego strukturze znajdował się również do 1994 roku Gabinet Numizmatyczny. Funkcję kierowników piastowali kolejno: mgr Władysław Garczyński (do 1979), dr Ryszard Wołągiewicz (do 1993), dr Eugeniusz Cnotliwy (do 1997), doc. dr hab. Tadeusz Galiński (do 2002).

Muzeum Numizmatyki

Zbiory numizmatyczne i sfragistyczne liczą obecnie ponad 32 tys. zabytków (monet, medali, banknotów, pieczęci, tłoków pieczętnych i znalezisk). Najbogatszy i najcenniejszy jest zbiór monet zachodniopomorskich, który jest zarazem największy w Polsce. Mniejsze i mniej kompletne są kolekcje monet niemieckich, polskich, antycznych.
Zgromadzono również ponad 30 skarbów z różnych okresów, zachowanych w całości bądź fragmentarycznie.
Gabinet Numizmatyczny w Muzeum Pomorza Zachodniego (późniejszym Muzeum Narodowym w Szczecinie) utworzono w lipcu 1952 roku w ramach Działu Prehistorii (od 1985 roku Działu Archeologii). Pierwszy kierownik i organizator Gabinetu - Jan Karpowicz, głównie dzięki darom i przekazom zgromadził zbiór liczący pod koniec lat 50. ok. 10 tys. zabytków. W latach 1959 - 1969 zbiory wzbogaciły się o sześć bardzo cennych i licznych skarbów, znalezionych na Pomorzu Zachodnim (z Kamienia Pomorskiego, Marwic, Łagiewnik, Pyrzyc, Choszczna i Rożnowa). W latach 70. zbiór powiększany był również drogą licznych zakupów. Ze zgromadzonych kolekcji zorganizowano m.in. wystawy ilustrujące dzieje pieniądza i pieczęci zachodniopomorskich. W następnych latach zbiory powiększały się zarówno dzięki kolejnym znaleziskom (skarby z Pyrzyc, Widuchowej, Kamienia Pomorskiego), jak i zakupom. Wymienione znaleziska poza tym, że wzbogaciły wydatnie zbiory, dostarczyły bardzo cennego materiału do badań naukowych. Wszystkie skarby na bieżąco publikowane były w roczniku muzealnym - "Materiałach Zachodniopomorskich".
W 1994 roku Gabinet przekształcony został w samodzielny Dział Numizmatyczny, a w 1995 roku udostępniono zwiedzającym nowoczesną, stałą wystawę numizmatyczną "Mennictwo zachodniopomorskie od XII do XIX w.", umieszczoną w gmachu MNS przy Wałach Chrobrego 3.
We wrześniu 2002 roku z okazji 50-lecia istnienia w MNS Gabinetu i Działu Numizmatycznego zorganizowano konferencję naukową "Najnowsze badania numizmatyczne i sfragistyczne Pomorza Zachodniego". Towarzysząca konferencji wystawa czasowa "Skarby numizmatyki" prezentowała dorobek Działu w okresie pięćdziesięciolecia od powstania Gabinetu Numizmatycznego. Materiały z konferencji zostały wydane drukiem w serii Biblioteki Naukowej MNS w 2004 roku.